Hoe verdelen we onze welvaart gelijkwaardig onder alle Nederlanders?

Met die vraag begon Collectief Kapitaal een kleinschalig onderzoek. Een groep mensen gaf €50 per maand. Een andere groep ontving €1.000 per maand, zonder voorwaarden, zonder iets terug te hoeven doen. Want voor een gelijkwaardig sociaal systeem is meer nodig dan politiek beleid. Met dit solidariteitsproject toetste Collectief Kapitaal niet alleen ons gezamenlijk vermogen om te delen, maar verkent het een samenleving waarin we allemaal een aandeel hebben in elkaars bestaanszekerheid.

Nederland is een rijk land. En toch hebben meer dan een miljoen mensen moeite om hun hoofd boven water te houden.

De rijkste 10% bezit 56% van al het vermogen: zo'n €2.600 miljard. Mensen worden niet gelijkwaardig behandeld. Het bijstandssysteem houdt mensen bovendien gevangen in een vicieuze cirkel waarin werken niet loont.

Dat vraagt om grootschalige, systemische verandering. En die komt vaker van onderaf dan van bovenaf. De beweging die daarvoor staat, is Collectief Kapitaal.

Collectief Kapitaal brengt mensen samen rond wat ze hebben: geld, tijd, netwerk, ideeën, zorg. Dat kapitaal wordt herverdeeld, via maandelijkse bijdragen, wijkprojecten, buurtdiners en crowdfundings.

Voor de eerste grootschalige crowdfunding ontwikkelden we een campagne die de hele stad opriep om bestaanszekerheid te geven aan een ander. Deze herverdelingsactie riep mensen op om gedurende acht maanden €50,- te doneren, zodat een aantal mensen die net boven bijstandsniveau leefden onvoorwaardelijk €1000,- per maand zouden krijgen.

Samen aftasten

Op zoek naar een nieuw verhaal

Collectief Kapitaal herverdeelt actief welvaart. Een toegewijd team, vrijwilligers en gelijkgestemden brengen mensen samen rond wat ze hebben: geld, tijd, netwerk, ideeën, zorg. Dat kapitaal wordt herverdeeld, via maandelijkse bijdragen, wijkprojecten, buurtdiners, en crowdfundings. In werkgroepen brengen actieve leden de beweging steeds verder door kennis en ervaring uit te wisselen. Samen bouwen ze aan een samenleving die rechtvaardiger verdeelt. Vandejong helpt daar vanaf het tweede uur bij: met het vinden van de juiste woorden, crowdfundings, campagneplatforms en een website die uiteenzet waar het collectief voor staat en wat het heeft bereikt.

Iteratief werken

De weg naar een eerlijk sociaal systeem

Collectief Kapitaal doet meer dan geld rondschuiven: ze bevragen continu wat er misgaat en waarom, en passen hun aanpak aan op wat ze leren. Vanaf de start is het een praktijk van onderzoeken door te doen. Nieuwe inzichten leiden tot nieuwe acties. Want structurele ongelijkheid doorbreek je niet met acties alleen, maar met kennis en een radicaal hands-on toekomstperspectief. Collectief Kapitaal wacht niet op de politiek. Wat binnen bestaande structuren decennia zou duren, brengen zij terug tot jaren.

Samen met Collectief Kapitaal en de gemeente Utrecht, ontwikkelden we de Bestaansbalans. We ontwierpen een crowdfunding om geld op te halen voor Utrechters die parttime werken vanuit de bijstand. Want ook al wordt parttime werken vanuit de bijstand aangemoedigd, de vele regels maken het bijna onmogelijk. Het opgehaalde geld werd ingezet als buffer om verrekeningen door inkomsten deels te voorkomen. Het project zelf dient als voorbeeld voor blijvende landelijke beleidsverandering.

Tijdens Randmerensessies deelden honderden mensen hun ideeën voor de toekomst van het gebied. We verzamelden verhalen, zorgen en ideeën van bewoners, recreanten, natuurorganisaties, ondernemers en sportverenigingen.

Een nieuwe fase

Goed voorbeeld doet goed volgen

Wat begon als een zoektocht, groeide uit tot een landelijke beweging met meer dan 4.000 leden en actieve collectieven in negen steden. Sinds de oprichting heeft Collectief Kapitaal meer dan €1.000.000 herverdeeld en miljoenen mensen bereikt met hun boodschap. Tientallen mensen net boven bijstandsniveau ontvingen langdurig financiële steun, en in Utrecht konden 350 mensen in de bijstand een heel jaar lang wisselende inkomens opvangen. Zo is bestaansonzekerheid nog niet opgelost in Nederland, maar zien we steeds opnieuw hoe het ook kan.

De organisatie is inmiddels een nieuwe koers gaan varen. De lokale collectieven gaan zelfstandig verder en Collectief Kapitaal beweegt door als ‘moedig laboratorium’: een plek om te onderzoeken, te oefenen en te verbeelden hoe een waardige samenleving eruitziet.

“Ik kreeg een bizar naïef idee. Wat als we nu honderd mensen bereid zouden vinden om maandelijks €50 in een pot te stoppen, om daarmee vijf mensen die dat goed konden gebruiken €1.000 per maand te geven? Zou dat niet fantastisch zijn?”

— Denise Harlemans, oprichter Collectief Kapitaal, in de Volkskrant, juni 2023

Dankjewel

Het is altijd spannend om de juiste taal te vinden voor projecten die uniek en nog niet uitgekristalliseerd zijn. Waarvan niemand weet waar ze naartoe bewegen, maar waarvan je wel zeker weet: dit is waardevol. Wat begon als een idee over basisinkomen, is uitgegroeid tot een levendige beweging die onderzoekt, agendeert, herverdeelt en bestaansonzekerheid stevig op de kaart heeft gezet. Dankjewel aan de oprichters voor het vertrouwen om samen de eerste stappen te zetten, alle nieuwe inzichten (ook voor ons), en vooral voor wat jullie betekenen voor onze samenleving. Jullie laten zien dat het gewoon kan.

Middelen

Merkconcept

Website

Social Media

Bewegwijzering

Met wie werkten we samen

Collectief Kapitaal
Fotografen
Illustratoren

Hoe verdelen we onze welvaart gelijkwaardig onder alle Nederlanders?

Op zoek naar een nieuw verhaal

De weg naar een eerlijk sociaal systeem

Goed voorbeeld doet goed volgen

Gebiedscoöperatie Gastvrije Randmeren